Quảng Điền quê tôi thuộc vùng đầm phá Tam Giang-Thừa Thiên Huế tuy nghèo nhưng nơi đây lại có nhiều món ngon nổi tiếng.
Mùa tháng 4, tháng 5 âm lịch trên phá Tam Giang có nhiều loại cá ngon như cá chình, cá ong, cá nâu, cá kình.....Đây là loại cá cao cấp mà nấu kiểu gì cũng ngon: kho, hấp, nấu canh với măng chua....Thực khách đến phá Tam Giang ngồi ở những nhà hàng mộc mạc ven bờ, sau một chầu nhậu tôm, cua hay mực, mỗi người làm một tô cháo cá ong bốc khói thì thật sảng khoái không gì bằng.
Mùa hè là mùa của cá thệ. Cá thệ nấu canh với thơm ăn thì quá đả. Cá này kho rim với nước mắm, mỡ, đường cho quéo lại, ăn với cơm hay cháo gạo đỏ thì thật tuyệt cú mèo.
Tháng bảy nước nhảy lên bờ là mùa cá ngạnh đẻ; ra chợ mua độ mười ngàn là có một bữa ăn ngon. Cá ngạnh con nào con nấy bụng đầy trứng, nấu canh măng chua thì có mà hết cơm. Loại cá này chỉ nấu canh hay kho rim là ngon.
Hiện nay ở thị trấn Sịa có nhiều quán ăn ngon như quán mụ A bán cháo xương giò; quán cháo bò gần ủy ban xã cũng rất đông khách, giá cả lại bình dân, chỉ cần mười ngàn là có một tô nóng sốt.
Cũng như đa phần người Thừa Thiên Huế, dân quê tôi cũng rất thích món cháo bánh canh. Bánh canh ở đây làm bằng bột gạo, không cắt thành sợi như trong Nam mà xẻo bột thành từng miếng nhỏ, mỏng, nấu với cá lóc hay tôm tươi bóc vỏ, húp vào thì cứ xuýt xoa mãi. Món bánh canh Huế nói chung ngon đến nỗi nhà thơ Ưng Bình Thúc Giạ Thị đã hết lời ca ngợi:
Mời chị mời anh chén bánh canh Nam Phổ
Xơi vô bổ khỏe, có chất bổ, có mùi hương
Lại thêm mát mẻ can trường
Sâm Cao ly cũng sút, rượu Quỳnh Tương cũng không bì
(Làng Nam Phổ thuộc ngoại vi thành phố Huế )
Dọc hai bên sông Bồ thuộc phạm vi xã Quảng Thọ, dân quê tôi thường trồng một loại cây lương thực rất đa năng mà thân và củ đều ăn được, đó là cây chột nưa.
Cây nưa thuộc họ môn, lá khuyết như lá đu đủ, không những ăn củ ngon như củ khoai, củ sắn mà thân của nó còn dùng chế biến rất nhiều món ngon. Nưa ưa đất ẩm nên nông dân thường trồng cuối mùa hạ và thu hoạch vào mùa đông là mùa mưa lụt, dưới sông có rất nhiều loại cá nhỏ như cá mương, cá mại, cá sơn…. Người ta tước vỏ thân nưa, xắt thành từng miếng cỡ lóng tay rồi kho với các loại cá nói trên trong nồi đất, thêm nước mắm, tiêu, hành, mỡ, ớt bột… để lửa riu riu cho thấm. Mùa đông giá rét mà ăn cơm nóng với cá kho chột nưa thì không có cao lương mỹ vị nào bì được! Ngoài ra chột nưa còn được dùng nấu canh với tôm bóc vỏ hay cá tràu (cá lóc loại nhỏ) hoặc làm dưa như dưa môn, dưa cải để dành ăn dần.
Tại ven sông Bồ có làng Phú Lễ chuyên về nghề mua bán heo; họ có bí quyết luộc thịt rất ngon đến nỗi các vua chúa nhà Nguyễn thường tuyển dân làng vào Cung phục vụ. Món bánh ướt cuốn thịt luộc chấm nước mắm ruốc dầm ớt xanh của làng này nổi tiếng vô cùng đến nỗi có câu ca:
Gió đưa trái ớt đèo queo
Lấy vợ Phú Lễ thịt heo láng mồm
Gái Phú Lễ được tiếng là xinh đẹp, tóc dài da trắng. Lấy được vợ đẹp mà còn được ăn ngon nữa hỏi đấng nam nhi nào mà chẳng thích.
Món ngon quê tôi còn nhiều lắm, nhiều lắm.... Bây giờ mỗi lần về thăm quê, niềm vui của tôi không phải là đi thăm thú đền đài cung điện hay xuôi giòng Hương Giang nghe ca Huế mà là tìm kiếm thưởng thức những món ngon quê mùa dân dã, những món ăn đã từng nuôi tôi lớn lên, trưởng thành cho đến ngày xa quê.
Thương lắm quê nghèo tôi ơi!!
Dalat 25.01.09
Phan Cư-Lớp Nhị Bảy K5
Tóc em cột thắt đuôi gà
