Truyện ngắn - Hà Nhân K3
Người xưa thường ví cuộc đời như bóng câu qua sổ, nó trôi đi thật nhanh, mới đó mà đã đến lúc da mồi, tóc bạc, đến tuổi “xưa nay hiếm”, cái tuổi mà khi còn nhỏ nhắc đến thấy ớn da gà, mà nay chính mình đang nằm trong hiện thực. Với độ tuổi này thì chẳng mấy đẹp, nên tâm hồn thường hoài niệm về quá khứ, tuổi thơ, độ thanh xuân… Vì đó là khoảng thời gian đẹp nhất mà nhiều người cảm thấy thú vị, thoải mái, vô tư, yêu đời nhất.
Tuổi thơ có những trò chơi nho nhỏ cùng bạn bè, những người thân thích đồng lứa tuổi, như đánh bi, ù mọi, đánh căn cù, bơi lội, câu cá, bắt bướm, hái hoa, trốn tìm, nhảy dây…Đến độ tuổi thanh xuân, sự kết tình bè bạn nó ở trong những cảm nhận khác, ngoài những bạn trai, còn có thêm những người khác phái. Như Đán là một người bạn thân của tôi, anh ta đã kể cho tôi nghe về những người bạn gái (theo nghĩa V.N.) khi anh bắt đầu học lớp Đệ Tam (lớp 10) cho đến khi anh vào học trường Sư Phạm Qui Nhơn.
Đán tâm sự với tôi như thế này (chỉ ghi lại những chuyện nằm trong khoảng thời gian cần nhắc đến mà thôi):
”Qui Nhơn là cái tên mà tôi(Đán) nghe từ nhỏ do bà dì ruột tôi kể lại, vì có một thời gian bà theo chồng làm Ty Điền Địa ở đất này, hồi đó nghe xa vời làm sao, nhưng bây giờ tôi đã đặt chân đến.
Qui Nhơn có một cảnh biển đẹp, với bờ cát trắng một phần được phủ bóng bởi những hàng dương im mát, thanh tịnh. Tôi rất thích thú được ngồi dưới những chiếc dù tự nhiên ấy để hưởng gió mát khi chiều lên, hoặc vào những sáng chủ nhật thả bộ ra đó để bơi lội, vui đùa với sóng. Tôi rất thích nước, nên biết bơi từ hồi nhỏ, vì tôi được sinh ra bên một dòng sông mang tên gọi “Người tình”, và lúc học trung học thường cùng bè bạn ra bến Văn Lâu (không phải ngồi câu) mà để lao mình xuống nước, gội rửa những mồ hôi đất bụi sau mỗi chiều đá banh; có hai điều phải lưu ý khi tắm ở bến này là: gốc dừa nhọn nhô lên mặt nước và những “củi súc”bềnh bồng trôi theo dòng …
Thôi thì, bỏ lại những con sông quê hương, để đến với biển cả, biển Qui Nhơn_đúng thật là Qui Nhơn, vì mảnh đất này là nơi hội tụ những cánh nhạn từ muôn phương về đây cùng chung một mái trường Sư Phạm, có thể từ đó đượm tình đơm hoa kết trái. Có những con ong chỉ hút nhụy hoa thơm ngọt rồi sải cánh bay xa, trái lại có bông hoa chỉ mở ra nhởn nhơ trong quãng thời gian ngắn ngủi rồi từ từ khép lại, làm cho đôi bên phải thẩn thờ, ray rức khôn nguôi…
Nhưng với Đán chẳng sao cả, hình như chàng không có duyên nợ với những nàng “Gõ đầu trẻ”. Thấy người ta cặp kè, hò hẹn, chàng cũng cố tranh thủ bắt chước, nhưng chẳng đâu vào đâu. Ví như có khoảng thời gian chàng làm quen với Hà, người bạn học cùng lớp, nơi nàng cũng có vài kỷ niệm nho nhỏ như: tặng nón bài thơ xứ Huế cho nàng, hẹn gặp nhau ở bãi biển để hóng mát, chụp hình (chỉ chụp thôi). Hà nói giọng Nha Trang với cái miệng mom móm thời đại, nét mặt xinh, ăn ảnh với độ tuổi tương đồng với Đán.
Ý tưởng của Đán bao giờ cũng nhìn người mình thích dưới một lăng kính màu hồng, bao giờ cũng thanh cao, trong trắng, trinh nguyên. Nhưng không may vào một buổi chiều chủ nhật, Đán lên trường Sư Phạm tìm Hà, thì thấy nàng cùng bốn, năm người bạn xách một số đồ hộp chạy dọc hàng rào ngăn cách giữa trưòng và khu quân sự Mỹ, tự nhiên Đán cảm thấy thất vọng, chàng liền quay xe trở về và từ đó dù ở bên bờ biển mặn, nhưng những hạt muối không thể làm mặn mà lại một chút tình mỏng manh, mới chớm trong sương chiều.
Qui Nhơn đất gầy, Đán ở đó cũng gầy theo, gầy đến nỗi sợ bị bay nhào xuống eo biển mỗi lần đạp xe qua cuối đường phi đạo(nếu gặp lúc máy bay cất cánh), nên có lúc Đán nghĩ: chắc mình phải đèo theo một cục đá ở porte bagage mới yên tâm. Hồi đó, con ngựa sắt vốn biết mình cứng cỏi, nên nó bèn bàn với Đán: Nếu muốn được an toàn và êm êm một chút thì ông chủ nên chở vật gì đó mềm mềm thôi nghe!
Chuyện nghĩ chơi thành thực, cũng là một sự tình cờ, có người nhờ Đán chở một giáo sinh (sau Đán một khóa), xuống phố thăm bà dì vào những ngày chủ nhật. Cô ta dáng thon gầy nên không trở ngại trong việc đưa nàng đi lại. Nàng mang cái tên nhẹ nhàng dễ thương, như “tên hiệu bột trẻ em ăn” thời bấy giờ (dễ nhớ cũng dễ quên). Tôi không nhớ những gì tôi đã nói với nàng trên quãng đường ngắn ngủi đó, có thể tôi hỏi han rất ít, vì tính nàng trầm lắng, nhu mì. Đối với tôi, nàng giống như một trong một áng mây trắng, nhẹ nhàng mơ màng bay qua trời tôi…
Rồi lại một áng mây trắng nữa, nhưng áng mây này cuối cùng một nửa pha đen và hình như có vài giọt nước rơi rơi… Đán không quen nàng từ thuở còn đi học, chỉ nghe phong phanh tên nàng từ những bạn bè ngưỡng mộ thỉnh thoảng nhắc đến mà thôi. Nàng tên Hồng Liên, một cái tên đẹp, mỗi lần nhắc đến là Đán nghĩ về hồ Tịnh Tâm, một cái hồ rêu phong, thơ mộng cho những cặp tình dưới ánh trăng mờ. Nhưng Hồng Liên không sống trong Thành nội Huế, mà ở một phương trời xa, nên Đán chỉ gặp mặt nàng trong khoảng thời gian chuẩn bị trước khi đi học trường Sư phạm. Buổi gặp đầu tiên đó đã tạo cho Đán một ấn tượng nhẹ nhàng, hay hay về nàng, hình như trong chàng có một ý tình sâu xa, một giấc mơ đẹp cho mãi về sau…
Thế rồi, cũng chỉ là cơn mộng, chàng cảm thấy hụt hẫng, khi phải chứng kiến đôi tình nhân sớm chớm nở trên bờ cát trắng dương xanh. Ồ! Có lẽ nàng đã bắt gặp được đối tượng, cũng mừng cho nàng; mừng trong sự xót xa, như đánh mất một vật gì quí báu trong túi chàng vậy.
Từ đó, trong tâm Đán, chàng chẳng nghĩ gì về Hồng Liên, coi đó là một sự vô duyên đối với Đán. Trong khoảng thời gian này, Đán cũng có một tà áo tím lỡ quên bên vườn thôn Vĩ, một cánh nhạn trắng dưới hàng me Sage Femme_ Huế và đặc biệt là một tờ giấy trắng trinh nguyên chưa hoen màu mực với mái tóc thề đang ươm gió biển bay bay.. . Thời buổi đó, Đán cùng bạn bè thường bàn thảo với nhau chuyện yêu thương đơn thuần hay trong đó có chuyện cộng chung “chỉ số”, tất cả đều tùy hoàn cảnh từng người, có người coi trọng phần này, có kẻ đặt nặng phần kia, nếu có sự cộng hưởng cả hai đằng thì càng quí. Nhưng cuộc đời đâu phải muốn gì cũng được, thường thì được cái này mất cái kia, nên chỉ cần chọn điểm mà mình ưa thích nhất là được.
Trở lại với Hồng Liên, một chuyện coi như đã qua đối với Đán. Nhưng có lần bất ngờ Hồng Liên muốn đi chơi Ghềng Ráng cùng một số bạn, trong đó có Đán. Thấy H.L. rất dịu hiền, xinh xắn như con sáo sậu, nhảy chuyền qua các hòn đá…Làm cho Đán liên tưởng đến bài ca “Ai đem con sáo sang sông…” . Rồi chàng nghĩ tiếp: Có lẽ gặp lúc chuyện tình nắng mưa trở chứng, nên nàng muốn xé lẻ để thay đổi không khí, mượn người khác để giải khây vậy thôi! Nên Đán coi đó như chuyện gió thoảng mây bay, không bận tâm vướng mắc đến nàng.
Đán biết trước khi vào Qui Nhơn, H.L. đã có “bồ”, tuy nhiên chắc không được đậm đà gì cho lắm, nên lúc đến đây nàng sang số một cách tỉnh bơ, dễ dàng như nước chảy lá môn. Đán không mặc cảm với người tình cũ xa cách núi sông, mà chỉ để tâm với kẻ thực tại, đôi lúc thấy sao sao khó tả. Chàng có cái tính không thích dây dưa với cuộc tình, dứt là dứt hẵn và thường có một bóng hồng tiếp nối điền vào khoảng trống. Nên lúc đó hình ảnh H.L. coi như đã qua, không còn rung cảm, xao xuyến mỗi khi chàng gặp nàng. Với những cảm nhận không đẹp đó đã ăn sâu vào tâm khảm Đán, nên khi trở về quê, chàng đã làm cho mẹ chàng buồn không ít, mẹ đã khóc khi khuyên Đán hãy kết duyên với H.L., một điều làm cho chàng phải ray rức, đành mang tội thất hiếu đối với mẹ. Mẹ nói trong giọt nước mắt là “hai gia đình đã hứa hôn với nhau rồi con ơi!” Làm Đán hết sức phân vân và xót xa về chuyện tình trắc trở đó…Chàng chỉ biết ngậm ngùi thật tình xin lỗi những người lớn cả hai bên và xin lỗi chính nàng, vì giữa hai người có duyên mà không nợ vậy!”
Đó là những chuyện “tình giáo sinh” của Đán, bạn đã kể cho tôi nghe sau hơn bốn mươi năm xa cách, nhân một cơ hội được gặp lại nhau trên đất khách quê người. Tôi thấy cuộc đời Đán thi vị hơn tôi nhiều, tôi thì khô khan như sỏi đá, cục bắt hòn, cha mẹ đặt đâu ngồi đó, trường cữu như sóng vỗ bờ.
Đời người thay đổi và đất trời cũng đổi thay theo. Bờ biển Qui Nhơn không còn thơ mộng như xưa, giờ đây phi đạo trở thành vườn nhà chen chúc, Thị Nại không còn mang tên đầm đìa nữa, mà biến thành phố xá, thật đúng với câu mà người xưa thường nói: “Thương hải biến vi tang điền”. Và chúng ta cũng vậy không còn nhởn nhơ mơ “trăng mờ bên suối”, với mái tóc thề đen láy, cùng tà áo trắng bay bay…Tất cả đều nhường lại, quay về thực tại là có thể cặm cụi vui chơi với đàn cháu nội, ngoại, hay ra vườn chăm sóc hoa quả (thực vật) hoặc ngày ngày thả bộ ngoài trời hít thở cho “ngọc thể cổ” được sáng tươi lâu dài hơn, thêm bước nữa là tham gia việc xã hội, từ thiện, tôn giáo, hội ái hữu để ôn lại những kỷ niệm vui, buồn xa xưa… Còn với biển, con sóng bạc đầu vẫn mãi mãi lao xao…
Người xưa thường ví cuộc đời như bóng câu qua sổ, nó trôi đi thật nhanh, mới đó mà đã đến lúc da mồi, tóc bạc, đến tuổi “xưa nay hiếm”, cái tuổi mà khi còn nhỏ nhắc đến thấy ớn da gà, mà nay chính mình đang nằm trong hiện thực. Với độ tuổi này thì chẳng mấy đẹp, nên tâm hồn thường hoài niệm về quá khứ, tuổi thơ, độ thanh xuân… Vì đó là khoảng thời gian đẹp nhất mà nhiều người cảm thấy thú vị, thoải mái, vô tư, yêu đời nhất.
Tuổi thơ có những trò chơi nho nhỏ cùng bạn bè, những người thân thích đồng lứa tuổi, như đánh bi, ù mọi, đánh căn cù, bơi lội, câu cá, bắt bướm, hái hoa, trốn tìm, nhảy dây…Đến độ tuổi thanh xuân, sự kết tình bè bạn nó ở trong những cảm nhận khác, ngoài những bạn trai, còn có thêm những người khác phái. Như Đán là một người bạn thân của tôi, anh ta đã kể cho tôi nghe về những người bạn gái (theo nghĩa V.N.) khi anh bắt đầu học lớp Đệ Tam (lớp 10) cho đến khi anh vào học trường Sư Phạm Qui Nhơn.
Đán tâm sự với tôi như thế này (chỉ ghi lại những chuyện nằm trong khoảng thời gian cần nhắc đến mà thôi):
”Qui Nhơn là cái tên mà tôi(Đán) nghe từ nhỏ do bà dì ruột tôi kể lại, vì có một thời gian bà theo chồng làm Ty Điền Địa ở đất này, hồi đó nghe xa vời làm sao, nhưng bây giờ tôi đã đặt chân đến.
Qui Nhơn có một cảnh biển đẹp, với bờ cát trắng một phần được phủ bóng bởi những hàng dương im mát, thanh tịnh. Tôi rất thích thú được ngồi dưới những chiếc dù tự nhiên ấy để hưởng gió mát khi chiều lên, hoặc vào những sáng chủ nhật thả bộ ra đó để bơi lội, vui đùa với sóng. Tôi rất thích nước, nên biết bơi từ hồi nhỏ, vì tôi được sinh ra bên một dòng sông mang tên gọi “Người tình”, và lúc học trung học thường cùng bè bạn ra bến Văn Lâu (không phải ngồi câu) mà để lao mình xuống nước, gội rửa những mồ hôi đất bụi sau mỗi chiều đá banh; có hai điều phải lưu ý khi tắm ở bến này là: gốc dừa nhọn nhô lên mặt nước và những “củi súc”bềnh bồng trôi theo dòng …
Thôi thì, bỏ lại những con sông quê hương, để đến với biển cả, biển Qui Nhơn_đúng thật là Qui Nhơn, vì mảnh đất này là nơi hội tụ những cánh nhạn từ muôn phương về đây cùng chung một mái trường Sư Phạm, có thể từ đó đượm tình đơm hoa kết trái. Có những con ong chỉ hút nhụy hoa thơm ngọt rồi sải cánh bay xa, trái lại có bông hoa chỉ mở ra nhởn nhơ trong quãng thời gian ngắn ngủi rồi từ từ khép lại, làm cho đôi bên phải thẩn thờ, ray rức khôn nguôi…
Nhưng với Đán chẳng sao cả, hình như chàng không có duyên nợ với những nàng “Gõ đầu trẻ”. Thấy người ta cặp kè, hò hẹn, chàng cũng cố tranh thủ bắt chước, nhưng chẳng đâu vào đâu. Ví như có khoảng thời gian chàng làm quen với Hà, người bạn học cùng lớp, nơi nàng cũng có vài kỷ niệm nho nhỏ như: tặng nón bài thơ xứ Huế cho nàng, hẹn gặp nhau ở bãi biển để hóng mát, chụp hình (chỉ chụp thôi). Hà nói giọng Nha Trang với cái miệng mom móm thời đại, nét mặt xinh, ăn ảnh với độ tuổi tương đồng với Đán.
Ý tưởng của Đán bao giờ cũng nhìn người mình thích dưới một lăng kính màu hồng, bao giờ cũng thanh cao, trong trắng, trinh nguyên. Nhưng không may vào một buổi chiều chủ nhật, Đán lên trường Sư Phạm tìm Hà, thì thấy nàng cùng bốn, năm người bạn xách một số đồ hộp chạy dọc hàng rào ngăn cách giữa trưòng và khu quân sự Mỹ, tự nhiên Đán cảm thấy thất vọng, chàng liền quay xe trở về và từ đó dù ở bên bờ biển mặn, nhưng những hạt muối không thể làm mặn mà lại một chút tình mỏng manh, mới chớm trong sương chiều.
Qui Nhơn đất gầy, Đán ở đó cũng gầy theo, gầy đến nỗi sợ bị bay nhào xuống eo biển mỗi lần đạp xe qua cuối đường phi đạo(nếu gặp lúc máy bay cất cánh), nên có lúc Đán nghĩ: chắc mình phải đèo theo một cục đá ở porte bagage mới yên tâm. Hồi đó, con ngựa sắt vốn biết mình cứng cỏi, nên nó bèn bàn với Đán: Nếu muốn được an toàn và êm êm một chút thì ông chủ nên chở vật gì đó mềm mềm thôi nghe!
Chuyện nghĩ chơi thành thực, cũng là một sự tình cờ, có người nhờ Đán chở một giáo sinh (sau Đán một khóa), xuống phố thăm bà dì vào những ngày chủ nhật. Cô ta dáng thon gầy nên không trở ngại trong việc đưa nàng đi lại. Nàng mang cái tên nhẹ nhàng dễ thương, như “tên hiệu bột trẻ em ăn” thời bấy giờ (dễ nhớ cũng dễ quên). Tôi không nhớ những gì tôi đã nói với nàng trên quãng đường ngắn ngủi đó, có thể tôi hỏi han rất ít, vì tính nàng trầm lắng, nhu mì. Đối với tôi, nàng giống như một trong một áng mây trắng, nhẹ nhàng mơ màng bay qua trời tôi…
Rồi lại một áng mây trắng nữa, nhưng áng mây này cuối cùng một nửa pha đen và hình như có vài giọt nước rơi rơi… Đán không quen nàng từ thuở còn đi học, chỉ nghe phong phanh tên nàng từ những bạn bè ngưỡng mộ thỉnh thoảng nhắc đến mà thôi. Nàng tên Hồng Liên, một cái tên đẹp, mỗi lần nhắc đến là Đán nghĩ về hồ Tịnh Tâm, một cái hồ rêu phong, thơ mộng cho những cặp tình dưới ánh trăng mờ. Nhưng Hồng Liên không sống trong Thành nội Huế, mà ở một phương trời xa, nên Đán chỉ gặp mặt nàng trong khoảng thời gian chuẩn bị trước khi đi học trường Sư phạm. Buổi gặp đầu tiên đó đã tạo cho Đán một ấn tượng nhẹ nhàng, hay hay về nàng, hình như trong chàng có một ý tình sâu xa, một giấc mơ đẹp cho mãi về sau…
Thế rồi, cũng chỉ là cơn mộng, chàng cảm thấy hụt hẫng, khi phải chứng kiến đôi tình nhân sớm chớm nở trên bờ cát trắng dương xanh. Ồ! Có lẽ nàng đã bắt gặp được đối tượng, cũng mừng cho nàng; mừng trong sự xót xa, như đánh mất một vật gì quí báu trong túi chàng vậy.
Từ đó, trong tâm Đán, chàng chẳng nghĩ gì về Hồng Liên, coi đó là một sự vô duyên đối với Đán. Trong khoảng thời gian này, Đán cũng có một tà áo tím lỡ quên bên vườn thôn Vĩ, một cánh nhạn trắng dưới hàng me Sage Femme_ Huế và đặc biệt là một tờ giấy trắng trinh nguyên chưa hoen màu mực với mái tóc thề đang ươm gió biển bay bay.. . Thời buổi đó, Đán cùng bạn bè thường bàn thảo với nhau chuyện yêu thương đơn thuần hay trong đó có chuyện cộng chung “chỉ số”, tất cả đều tùy hoàn cảnh từng người, có người coi trọng phần này, có kẻ đặt nặng phần kia, nếu có sự cộng hưởng cả hai đằng thì càng quí. Nhưng cuộc đời đâu phải muốn gì cũng được, thường thì được cái này mất cái kia, nên chỉ cần chọn điểm mà mình ưa thích nhất là được.
Trở lại với Hồng Liên, một chuyện coi như đã qua đối với Đán. Nhưng có lần bất ngờ Hồng Liên muốn đi chơi Ghềng Ráng cùng một số bạn, trong đó có Đán. Thấy H.L. rất dịu hiền, xinh xắn như con sáo sậu, nhảy chuyền qua các hòn đá…Làm cho Đán liên tưởng đến bài ca “Ai đem con sáo sang sông…” . Rồi chàng nghĩ tiếp: Có lẽ gặp lúc chuyện tình nắng mưa trở chứng, nên nàng muốn xé lẻ để thay đổi không khí, mượn người khác để giải khây vậy thôi! Nên Đán coi đó như chuyện gió thoảng mây bay, không bận tâm vướng mắc đến nàng.
Đán biết trước khi vào Qui Nhơn, H.L. đã có “bồ”, tuy nhiên chắc không được đậm đà gì cho lắm, nên lúc đến đây nàng sang số một cách tỉnh bơ, dễ dàng như nước chảy lá môn. Đán không mặc cảm với người tình cũ xa cách núi sông, mà chỉ để tâm với kẻ thực tại, đôi lúc thấy sao sao khó tả. Chàng có cái tính không thích dây dưa với cuộc tình, dứt là dứt hẵn và thường có một bóng hồng tiếp nối điền vào khoảng trống. Nên lúc đó hình ảnh H.L. coi như đã qua, không còn rung cảm, xao xuyến mỗi khi chàng gặp nàng. Với những cảm nhận không đẹp đó đã ăn sâu vào tâm khảm Đán, nên khi trở về quê, chàng đã làm cho mẹ chàng buồn không ít, mẹ đã khóc khi khuyên Đán hãy kết duyên với H.L., một điều làm cho chàng phải ray rức, đành mang tội thất hiếu đối với mẹ. Mẹ nói trong giọt nước mắt là “hai gia đình đã hứa hôn với nhau rồi con ơi!” Làm Đán hết sức phân vân và xót xa về chuyện tình trắc trở đó…Chàng chỉ biết ngậm ngùi thật tình xin lỗi những người lớn cả hai bên và xin lỗi chính nàng, vì giữa hai người có duyên mà không nợ vậy!”
Đó là những chuyện “tình giáo sinh” của Đán, bạn đã kể cho tôi nghe sau hơn bốn mươi năm xa cách, nhân một cơ hội được gặp lại nhau trên đất khách quê người. Tôi thấy cuộc đời Đán thi vị hơn tôi nhiều, tôi thì khô khan như sỏi đá, cục bắt hòn, cha mẹ đặt đâu ngồi đó, trường cữu như sóng vỗ bờ.
Đời người thay đổi và đất trời cũng đổi thay theo. Bờ biển Qui Nhơn không còn thơ mộng như xưa, giờ đây phi đạo trở thành vườn nhà chen chúc, Thị Nại không còn mang tên đầm đìa nữa, mà biến thành phố xá, thật đúng với câu mà người xưa thường nói: “Thương hải biến vi tang điền”. Và chúng ta cũng vậy không còn nhởn nhơ mơ “trăng mờ bên suối”, với mái tóc thề đen láy, cùng tà áo trắng bay bay…Tất cả đều nhường lại, quay về thực tại là có thể cặm cụi vui chơi với đàn cháu nội, ngoại, hay ra vườn chăm sóc hoa quả (thực vật) hoặc ngày ngày thả bộ ngoài trời hít thở cho “ngọc thể cổ” được sáng tươi lâu dài hơn, thêm bước nữa là tham gia việc xã hội, từ thiện, tôn giáo, hội ái hữu để ôn lại những kỷ niệm vui, buồn xa xưa… Còn với biển, con sóng bạc đầu vẫn mãi mãi lao xao…
